Miesięczne archiwum: Luty 2020

Happy Valentine’s Day

Witam wszystkich serdecznie. To miłe święto już przebrzmiało, a ja jak zwykle spóźniona jestem z pokazaniem prezentu, jaki zrobiłam dla mojej wnuczki z tej “wielkiej” okazji.Anetka (lat 16) uwielbia czytać książki. I to nie byle jakie książki. Jak wi…

czytaj więcej

Warzywnik w doniczkach na balkonie, tarasie i parapecie

Marzą Ci się własne warzywa, zioła i owoce, choć nie masz kawałka ziemi? Nic straconego! Warzywnik w doniczkach można uprawiać na balkonie, tarasie, a nawet parapecie zewnętrznym lub wewnętrznym. W tym artykule dowiesz się, co będzie Ci potrzebne do przyszykowania własnej uprawy oraz jakie warzywa, zioła i owoce możesz uprawiać. A na potwierdzenie moich słów przeczytasz rozmowę jaką odbyłam z Gosią, która uprawia warzywnik na balkonie, prowadząc przy tym bloga Ogród w doniczkach. Zazieleńmy ten świat!

warzywnik w doniczkach, warzywnik w pojemnikach, ogród w doniczkach, warzywa w doniczkach, warzywa w pojemnikachogród przydomowy
ja w moim zeszłorocznym pomidorowym gąszczu

Uprawa własnych warzyw wymaga systematyczności i zaangażowania. Prowadzenie ogrodu w pojemnikach lub inaczej w doniczkach jest o tyle trudniejsze, że potrzebuje większej uwagi. Podczas suszy korzenie roślin rosnących w ogrodzie są w stanie dotrzeć w poszukiwaniu wody do głębszych warstw gleby, natomiast w pojemniku to niemożliwe. Ogród w doniczkach można porównać do opieki nad zwierzakiem, trzeba dać mu pić, jeść, zaopiekować się w razie chorób i szkodników. Jeśli masz w sobie dużo energii i motywacji to załóż sobie właśnie taki warzywnik! Poniżej podpowiadam jak to zrobić.

STANOWISKO

Najlepszym stanowiskiem na uprawę roślin użytkowych będzie część południowa, ze względu na większe nasłonecznienie. Po stronie północnej tego słońca jest zdecydowanie mniej, a więc warto postawić na liście, tj. sałaty, pietruszkę naciową, botwinkę, szpinak, szczaw, rukolę, roszponkę, koperek, jarmuż, czosnek niedźwiedzi, cebulę na szczypior oraz niektóre zioła, jak mięta, kolendra, szałwia, estragon i lubczyk. Gdy jest tego oświetlenia zbyt mało, a chcesz uprawiać inne warzywa zawsze możesz zainwestować oświetlenie LED.

W CZYM SIAĆ I SADZIĆ?

Ciekawym rozwiązaniem na balkon są donice z podbitek dachowych (lżejsze od drewna) lub listew. Na taras, na którym nie trzeba martwić się o wagę, wybrałabym drewno, np. z desek paletowych. W obu tych miejscach można natomiast używać doniczek plastikowych, dużych puszek, worków jutowych lub specjalistycznych, wiader itp. Lepiej wybrać mniejszą ilość dużych pojemników niż dużo małych, ze względów estetycznych, ale też ułatwi to podlewanie i ziemia nie powinna tak szybko przesychać. Do donic można również przyczepić kółeczka, by były bardziej mobilne. Do upraw pionowych fasoli tycznej, fasolnika chińskiego, ogórków i pomidorków koktajlowych polecam kratki metalowe lub drewniane. Na ścianę budynku lub “w suficie balkonu” można zawiesić donice na truskawki zwisające (np. za pomocą rozwiązań tesa), na barierkach plastikowe donice z uchwytami od wewnątrz i/lub zewnątrz.
Wybierając pojemniki na taras lub balkon warto zwrócić uwagę, by były odporne na mróz, deszcz i śnieg. W sprzedaży są też takie specjalistyczne, które chronią korzenie przed przemarzaniem. “Kombinezon” dla donic na zimę można wykonać również własnoręcznie z agrowłókniny lub juty oraz podłożyć styropian pod dno. 
Przy parapetach zewnętrznych dla bezpieczeństwa poleciłabym zamontować barierki. W tym przypadku dobrze sprawdzą się plastikowe pojemniki z podstawką lub wkładem. Najważniejsze, by we wszystkich pojemnikach było odprowadzenie wody, w postaci dziurek. W plastikowych i metalowych można wykonać je wiertarką.

CO BĘDZIE POTRZEBNE DO UPRAWY WARZYWNIKA W DONICZKACH?

Pojemniki potrzebują dobry drenaż, który zapewni keramzyt (jest lżejszy od grysu). Wybierz podłoże do siewu i rozsad z humusem, bez dodatku nawozu NPK. Polecam wymieszać ziemię z kruszywami, które pomogą w uprawie roślin. Wermikulit magazynuje wodę i dzięki niemu składniki pokarmowe nie są wypłukiwane z podłoża. Natomiast perlit zwiększa przewiewność ziemi, pozwala uniknąć chorób grzybowych siewek. Można dodać rownież włókno kokosowe.
Do uprawy warzyw w doniczkach pomocne będą rękawiczki, łopatka (niekoniecznie), konewka z sitkiem i znaczniki. Ponadto, najważniejszym aspektem są nasiona i zanim wybierzesz się do sklepu polecam przeczytać artykuł Nasiona warzyw – jakie wybrać do ekologicznego ogrodu?

BIORÓŻNORODNOŚĆ

Podstawą zdrowego i większego plonu jest bioróżnorodność, którą w uprawie doniczkowej otrzyma się poprzez mieszanie gatunków. Bazylia posadzona między pomidorami przyciągnie do nich owady zapylające, a czosnek ochroni przed szarą pleśnią. W donicach można nie tylko łączyć warzywa i owoce, ale też kwiaty, tj. nagietki, czy aksamitki.

warzywnik w doniczkach, warzywnik w pojemnikach, ogród w doniczkach, warzywa w doniczkach, warzywa w pojemnikach
pomidory wysokie, bazylia, cebula

JAKIE WARZYWA I OWOCE UPRAWIAĆ W DONICZKACH?

Podczas uprawy wyróżnia się warzywa zimnolubne i ciepłolubne. W większości przypadków te drugie wymagają przygotowania rozsady, np. pomidor, papryka i wystawia się je na zewnątrz, na miejsce stałe po 15tym maja, wcześniej hartując. Wyróżnia się też warzywa wolno i szybko rosnące oraz z głębokim systemem korzeniowym i płytkim. Umiejętne zestawienie gatunków pod względem wyżej wymienionych cech sprawi, że donice będą wykorzystywane maksymalnie, a uprawa stanie się intensywna. W pierwszej kolejności należy wysiać przedplon, czyli warzywa zimnolubne, po nich warzywa ciepłolubne, a na końcu znów zimnolubne późne. Nie wysiewałabym nawozów zielonych w donicach ze względu na szybsze przesuszanie się podłoża.
Poniżej przygotowałam zestawienie warzyw do uprawy w pojemnikach, z wyszczególnieniem na wyżej wymienione cechy.

WARZYWA ZIMNOLUBNE
WARZYWA CIEPŁOLUBNE
SZYBKO ROSNĄCE
WOLNO ROSNĄCE
bób
endywia
fenkuł
groszek
koper
roszponka
rukola
rzodkiewka
sałata
szpinak
cebula
czosnek
marchew
pietruszka korzeń
pietruszka naciowa
rabarbar (wieloletni)
szczaw (wieloletni)
ziemniak
bakłażan
burak liściowy i korzeniowy
cukinia
cykoria
fasola szparagowa karłowa i tyczna
fasolnik chiński
kabaczek
ogórek
okra
papryka słodka i chilli
pomidor karłowy i wysoki
seler naciowy

Owocami, które można uprawiać w doniczkach są truskawki, poziomki oraz miniaturowe drzewka owocowe na pniu, przystosowane do upraw doniczkowych, np. jabłonie, grusze, brzoskwinie, morele i nektaryny.

 

JAK SIAĆ I SADZIĆ?

Zanim zacznie się uprawiać warzywnik w doniczkach należy przemyśleć, co chce się uprawiać. Warto wziąć pod uwagę upodobania swoje i domowników. Pamiętaj, przestrzeń na balkonie, tarasie, parapecie jest ograniczona, więc dobre zaplanowanie to podstawa. Zrobisz to za pomocą kartki i długopisu. Lepiej nie lecieć na żywioł z łączeniem różnych gatunków, bo niektóre rośliny dobrze działają na siebie, a inne niekorzystnie. Jak już wielokrotnie wspominałam, szczegółowa tabela allelopatii znajduje się na stronie Maja w ogrodzie.
Przy doborze roślin do donic trzeba wziąć pod uwagę wielkość korzenia, tj. marchew, pietruszka rosną w głąb, dlatego trzeba im zagwarantować głęboką doniczkę oraz przed długi okres czasu, więc między nie można posiać warzywa szybko rosnące i z płytkim korzeniem, jak koperek. Dla ułatwienia stworzyłam tabelę co z czym sadzić i siać w formie śródplonu, by wykorzystać maksimum miejsca.

PRZEDPLON
PLON GŁÓWNY
POPLON
DONICA I rzodkiewka, sałata pomidory, bazylia, czosnek wiosenny (sadzić do początku kwietnia) szpinak, koper, roszponka
DONICA II marchew, cebula, koper (wyrwać nim zawiąże kwiaty) sałata, koper, rzodkiewka
DONICA III groch, szpinak ogórki (uprawa pionowa), burak ćwikłowy endywia, koper rzodkiewka

 

 

PODLEWANIE

Oprócz zalet prowadzenia własnej uprawy roślin w doniczkach są też minusy, jak mała powierzchnia i szybsze przesychanie podłoża. Jedne warzywa potrzebuję większego nawodnienia, jak ogórek, czy rzodkiewka, inne mniejszego, a prowadząc uprawę intensywną (stale obsadzone donice) woda to priorytet. Najprościej jest korzystać z kranówki, dobrze gdyby była odstana. Możesz też pobierać wodę ze zdroju ulicznego, ale może ucierpieć na tym Twój kręgosłup. Dobrym pomysłem jest łapanie deszczówki. Widziałam kiedyś przymocowane rynny do balkonu powyżej. Nie wolno jednak przesadzić z ilością zebranej wody, by nie uszkodzić konstrukcji, na którym by się ona zbierała. Osoby mające taras mogą ustawić beczkę na deszczówkę pod rynną. Do bezproblemowego podlewania roślin na balkonie można użyć automatycznego nawadniania lub nakrętek samokroplujących na butelki.
By woda szybko nie parowała z podłoża warto je ściółkować, np. liśćmi, ziołami, żywokostem lub własnym kompostem.

KOMPOSTOWNIK

I teraz sobie pewnie myślisz, że totalnie zwariowałam! Ależ nie. W sprzedaży są kompostowniki do zastosowania na balkonie. Dżdżownice kalifornijskie, które powinny znaleźć się w środku, zjadają odpadki kuchenne. Powstała z nich “kupka” to humus, za który w sklepach płaci się krocie. Odsączonym płynem nawozi się rośliny w trakcie wegetacji, by były silniejsze i dały dorodniejszy plon. Czarna ziemia, która pozostanie stanie się kompostem.

NAWOŻENIE

Podłoże w doniczkach szybciej robi się jałowe. Najprostszym rozwiązaniem po zebraniu rzodkiewki, a przed posianiem fasolki byłoby dołożenie nowej partii ziemi, tylko po co? Można nawieźć podłoże ziemią okrzemkową, mączką bazaltową i otrzymanym kompostem (z najgłębszej warstwy, by był bardzo dobrze rozłożony). Ważne jest również nawożenie roślin w trakcie wegetacji, np. humusem kupionym w sklepie lub wyprodukowanym własnoręcznie, Astvitem, gnojówkami roślinnymi (choć może to być uciążliwe dla sąsiadów). Cudownym nawozem jest też woda po gotowaniu warzyw bez soli, a rozdrobnione skorupki jaj odżywią pomidory.

WYWIAD Z MIEJSKĄ OGRODNICZKĄ

Dla poparcia moich słów, że można stworzyć warzywnik na balkonie przeprowadziłam wywiad z Gosią, która prowadzi bloga Ogród w doniczkach, opartego na wieloletniej uprawie roślin. Znajdziesz ją na stronie www.ogrodwdoniczkach.pl oraz na Instagramie @ogrod_w_doniczkach.


warzywnik w doniczkach, warzywnik w pojemnikach, ogród w doniczkach, warzywa w doniczkach, warzywa w pojemnikach

Nazywam się Gosia i jestem miejską ogrodniczką. Stosuję zasadę, że ograniczenia narzucamy sobie sami, a kawałek balkonu w bloku w Warszawie jest wystarczającym miejscem na uprawę własnych warzyw i owoców, jeśli się tylko chce 😉 Namawiam na wykorzystywanie swoich balkonów i zakładanie ogrodów w doniczkach oraz pomagam w realizacji pięknych zielonych planów. Zazielenianie balkonów i tarasów jest szczególnie potrzebne  w mieście, gdzie zieleni jest tak mało i gdzie naszych kwiatów potrzebują owady. Właśnie w tym celu razem z Eweliną @og_rude_kzałożyłyśmy projekt #mojałąka, w którym zachęcamy do zakładania własnych łąk w doniczkach i pokazujemy jak to zrobić.


– Jakie warzywa, z Twojego doświadczenia, najlepiej sprawdzają się w uprawie pojemnikowej?

Tak naprawdę to praktycznie wszystkie. Jest tylko parę warzyw, których jeszcze nie próbowałam uprawiać na moim balkonie. Głównie dlatego, że nie mam dla nich wystarczająco dużo miejsca. Największy problem miałam do tej pory z cukinią, która jednak potrzebuje sporej doniczki i dużo przestrzeni dookoła siebie. Najlepsze do pojemników są, moim zdaniem, wszelkiego rodzaju pomidory i ogórki, które uprawiam jak pnącza do góry oraz bakłażany, papryki, buraki liściowe, sałaty, rukole, szpinak.

warzywnik w doniczkach, warzywnik w pojemnikach, ogród w doniczkach, warzywa w doniczkach, warzywa w pojemnikach

– Jakie owoce uprawiasz na swoich balkonach?

Z owoców miałam parę razy truskawkę, borówkę amerykańską, jabłoń i brzoskwinię. Obecnie posiadam gruszę karłowatą, a w tym roku mam w planach poziomkę. Od dłuższego czasu zastanawiam się jak mogłabym zmieścić na balkonie arbuzy i najchętniej jeszcze melony 😉

warzywnik w doniczkach, warzywnik w pojemnikach, ogród w doniczkach, warzywa w doniczkach, warzywa w pojemnikach
– W jakich pojemnikach najlepiej udaje Ci się uprawa warzyw?

Z racji wielkości donic i ich ciężkości, najwięcej warzyw sadzę w doniczkach plastikowych 20 – 60 litrowych. Parę donic mam ceramicznych i je najbardziej lubię. Jednak zakładając tego rodzaju plantację, trzeba pamiętać, że każdy balkon ma swoją nośność i nie możemy zbytnio go obciążać. Ziemia, keramzyt, rośliny same w sobie ważą. Doniczki plastikowe należą do najlżejszych, dlatego właśnie w nich mam swój balkonowy warzywniak. W doniczkach 60 litrowych sadzę po 3 pomidory wysokie, 3 bakłażany lub papryki, a do tego dużo ziół.

warzywnik w doniczkach, warzywnik w pojemnikach, ogród w doniczkach, warzywa w doniczkach, warzywa w pojemnikach

– Jakie poleciłabyś kompozycje warzyw, owoców i ziół?

Zawsze mieszam zioła z warzywami. Jest to wykorzystanie miejsca w doniczce, a jednocześnie działanie korzystne dla roślin. Pomiędzy pomidorami sadzę bazylię, oregano, miętę lub majeranek. Bakłażany dobrze rosły w otoczeniu pietruszki i majeranku, a ogórki z koperkiem. Sałata świetnie sprawdza się w truskawkach i szczypiorku.

warzywnik w doniczkach, warzywnik w pojemnikach, ogród w doniczkach, warzywa w doniczkach, warzywa w pojemnikach

 

– Jak często podlewasz swój ogródek w doniczkach podczas sezonu?

Doniczki plastikowe, może i są lekkie, ale mają ten minus, że ziemia w nich szybko się wysusza. Teraz od paru lat jestem szczęśliwą posiadaczką automatycznego nawadniania w moim balkonowym warzywniaku. W sezonie w ten sposób podlewam rośliny dwa razy dziennie. Koniecznie z samego rana i wieczorem. Regularne podlewanie zmniejsza ryzyko chorób, a tym samym wpływa na nasze przyszłe plony.

– Na co powinny zwracać uwagę osoby zaczynające przygodę z własną uprawą warzyw w doniczkach?

Na pewno osoby, które zaczynają uprawiać swoje warzywa powinny najpierw odpowiedzieć sobie na następujące pytania: jakie strony świata na mój balkon, czy jest dużo słońca bezpośrednio, czy jest duży wiatr, jak duże doniczki się zmieszczą na balkonie, jakie warzywa lubię jeść? Czynniki zewnętrzne, jak słońce, deszcz, wiatr, wielkość balkonu, czy nawet rodzaj barierek, są bardzo ważne przy planowaniu naszego warzywniaka. Dla przykładu pomidory nie lubią wiatru i szczególnie wysokie odmiany są narażone na połamanie, więc stawianie ich w części balkonu, gdzie bardzo wieje jest moim zdaniem ogromnym ryzykiem. Rozmiar balkonu determinuje nam wielkość doniczek, a te z kolei wpływają na ilość i dobór odpowiednich warzyw. Dlatego warto w pierwszej kolejności przyjrzeć się naszemu balkonowi, by odpowiednio dobrać warzywa. Radzę wszystko wcześniej zaplanować, poprosić o radę osoby z doświadczeniem przy wyborze gatunków, aby zminimalizować ryzyko niepowodzenia. Lepiej dobrane warzywa do panujących warunków to także korzystniejsze warunki wzrostu roślin i zadowolenie z własnych plonów. A jest z czego się cieszyć.
 
warzywnik w doniczkach, warzywnik w pojemnikach, ogród w doniczkach, warzywa w doniczkach, warzywa w pojemnikach



– Czym nawozisz swoje warzywa?

Stosuję tylko nawozy naturalne, takie jak nawóz z pokrzywy, biohumus i specjalny nawóz naturalny do pomidorów, który wykorzystuję do wszystkich warzyw. Nawozy te stosuję co kilka dni naprzemiennie.
Zajrzyj do wcześniejszych wpisów, które mogą być dla Ciebie pomocne:
czytaj więcej

Jakich roślin nie kupować na Aliexpress?

Jak kupować na Aliexpress? Zakupy z aliexpress, cuda z chin – co warto kupić? Na Aliexpress można również kupić nasiona roślin, także tych egzotycznych – warzyw, kwiatów, róż, traw – ale czy warto?

 
czytaj więcej

Wapnowanie gleby

Wapnowanie gleby to jeden z ważniejszych zabiegów pozwalający uzupełnić niedobory wapnia w glebie, a także podwyższyć pH gleby tam, gdzie jej odczyn jest zbyt kwaśny.

czytaj więcej

Nasiona warzyw – jakie wybrać do ekologicznego ogrodu?

By uprawiać w pełni naturalne warzywa nie wystarczy tylko unikać chemicznych nawozów. Ważne jest to jakie nasiona użyjesz do siewu. Na rynku jest ich ogromny wybór, od standardu, przez F1, po ekologiczne. Czym się różnią? Które wybrać? Gdzie zakupić? W tym artykule prześwietlam temat wyboru nasion warzyw.

nasiona warzyw, nasiona, ogród przydomowy

 

USZLACHETNIANIE NASION


W internecie niejednokrotnie spotkałam się z terminem uszlachetniania nasion. I według Encyklopedii PWN “obejmuje: czyszczenie, sortowanie wg wielkości i gęstości, zaprawianie nasion (zabezpieczenie nasion, kiełków i siewek przed zniszczeniem lub uszkodzeniem przez choroby i szkodniki podczas wschodów), płukanie, inkrustowanie, otoczkowanie nasion, kapsułkowanie, taśmowanie nasion, umieszczanie podkiełkowanych nasion w hydrofilnym żelu (fluid drilling), donasienne stosowanie regulatorów wzrostu oraz pobudzanie (kondycjonowanie) nasion; zabieg ten polega na kontrolowanym uwodnieniu nasion do poziomu odpowiedniego do rozpoczęcia aktywności metabolicznej, ale niewystarczającego do pojawienia się kiełka (następnie nasiona są płukane, suszone i przechowywane); kondycjonowanie zwiększa wigor nasion, pozwala na uzyskanie szybkich i równomiernych wschodów oraz siewek bardziej odpornych na trudne warunki środowiskowe, co może poprawić wielkość i jakość plonu.”

Na początku mojej przygody z ogrodnictwem naiwnie myślałam, że bez problemu mogę uprawiać warzywnik w sposób naturalny. Nic bardziej mylnego. W sklepach od groma sztucznych nawozów i środków ochrony roślin, podłoży z dodatkiem NPK oraz nasion z pestycydami i nawozami startowymi. I ciągle chodzi mi po głowie to samo pytanie. Jaki jest sens uprawy własnych warzyw w takich warunkach? W supermarkecie, czy u handlarza na targowisku (tak, u niego też) można takie zakupić, nie brudząc sobie rąk i nie nadwerężając kręgosłupa. Skoro dalej czytasz ten tekst, mój Czytelniku, to sądzę, że jesteś tak samo dociekliwy jak ja i… masz frajdę z własnej uprawy. A możesz nawet mieć więcej: zdrowy plon, pozytywny wpływ na bioróżnorodność, a przy tym na cofanie się niekorzystnych dla środowiska zmian klimatu. Tak niewiele, a zarazem tak wiele.

Wchodząc do sklepu ogrodniczego, budowlanego, czy supermarketu wita Cię ogromna wystawka nasion warzyw, z pięknymi dojrzałymi owocami, z kwiatami w cudownych kolorach na opakowaniach. Ach! Co za widok. Masz ochotę kupić je wszystkie… Stop! Zatrzymaj się i pomyśl, z pewnością nie wysiejesz połowy z tego o czym marzysz, przynajmniej nie w tym roku. Daj sobie czas, dokonaj mądrego wyboru, przeznacz swoje ciężko zarobione pieniądze na odpowiednie nasiona. A oto jakie rodzaje możesz napotkać na swojej drodze:


NASIONA F1


Nazwa F1 oznacza to, że nasiona powstały w drodze krzyżówek. Rośliny z nich wyhodowane tylko w pierwszym roku wykazują zdobyte cechy, a później zostają rozszczepione. Powoduje to, że nie uzyska się dobrego plonu z samodzielne zebranych ziarenek, a tym samym producenci uzależniają nas w ten sposób od siebie. Minusów produkcji i użytkowania tego typu nasion jest więcej. Zostaje zagrożona bioróżnorodność i dawne odmiany, a tym samym zwiększa się liczba szkodników i chorób. Ponadto, pyłek z nasion F1 jest słabszy i mniej różnorodny dla owadów zapylających.

NASIONA OTOCZKOWANE

Otoczkowanie stosuje się w celu powiększenia bardzo drobnych nasion, by ułatwić wysiew. Otoczka przeważnie zawiera chemiczne zaprawy nasienne oraz sztuczne nawozy startowe. By takie nasiona wykiełkowały potrzebują też stałej wilgotności podłoża. 

NASIONA ZAPRAWIONE

Nasiona tego typu w większości są zaprawiane w chemicznej zaprawie nasiennej, różnymi sposobami. Często na opakowaniach można znaleźć też taki termin jak poddane inkrustacji. Jest to jedna z form ich zaprawiania i polega na nałożeniu cienkiej warstwy pestycydów, barwników i lepiszczy. Ostatnio spotkałam się też z nasionami zaprawianymi ekologicznie preparatem X, ale budzi on moje wątpliwości.

NASIONA NA TAŚMIE

Nasiona warzyw na taśmie rozmieszczone są w odpowiednich odległościach od siebie, by nie trzeba było ich przerywać. Wymagają obfitszego podlewania, by celuloza mogła się rozpuścić. Przy kupnie warto zwrócić uwagę, czy nie dodano do nich sztucznych nawozów startowych. Na Instagramie spotykam się z osobami, które same przygotowują nasiona warzyw na taśmie, za pomocą papieru toaletowego.

NASIONA NATURALNE

Natura działa na pewnych zasadach. Roślina wydaje nasiona, by przetrwał jej gatunek. Musi przekazać swoje najlepsze cechy potomkom, inaczej zostanie wyeliminowana. Gdyby zdarzyło się tak, że rozmnoży słabe osobniki to gatunek po prostu nie przetrwa. Wiele lat temu rolnicy i ogrodnicy zaczęli współpracować z naturą, tworząc ogrom odmian roślin, dostosowanych do panujących warunków. I tak powstały rodzime gatunki.
Dlaczego są one tak istotne w naturalnej uprawie? Przede wszystkim są dostosowane do uprawy ekologicznej i do miejscowych warunków oraz wspomagają bioróżnorodność, dzięki zapyleniu przez wiatr i owady. Można z nich pozyskać nasiona do dalszej uprawy, chroniąc tym samym rodzimą kulturę.
Niestety w ostatnim czasie dużo słyszę o zwiększającym się zanikaniu bioróżnorodności, co niesie za sobą przerażające konsekwencje zamierania wielu gatunków zwierząt i roślin. Na szczęście masz wybór.

NASIONA EKOLOGICZNE / BIO

Przy produkcji nasion ekologicznych nie mogą być wykorzystywane nawozy sztuczne i chemiczne środki ochrony roślin, zgodnie z normami UE. Mam naturę detektywa i zrobiłam własne dochodzenie wśród producentów. Według dostępnych mi informacji PlantiCo, Legutko, Toraf i Vilmorin garden mają w swojej ofercie ekologiczne nasiona warzyw z certyfikatem, ze znaczkiem zielonego listka. Napisałam zatem do wyżej wymienionych firm z zapytaniem z jakich krajów pochodzą nasiona z tej serii. Otrzymałam tylko odpowiedzi z dwóch miejsc, ale cieszę się, że były szczere. Firma PlantiCo część nasion produkuje w Polsce, a część we Włoszech i Niemczech. Natomiast Toraf w Polsce i Włoszech. Na stronie Legutko wyczytałam, że produkcja nasion warzyw (nie tylko ekologicznych) i roślin ozdobnych prowadzona jest przez producentów w kraju i za granicą, m.in. we Francji, Włoszech, na Węgrzech, w Chinach i Tanzanii. Niestety rośliny z ziaren z krajów cieplejszych stają się mniej odporne na choroby oraz mogą się gorzej uprawiać. Aby zakupić nasiona ekologiczne, nie trzeba korzystać jedynie z usług dużych korporacji. W naszym kraju istnieją prywatne banki nasion, m.in. Permakultura mająca w ofercie różne gatunki roślin ekologicznych pozyskanych głównie z krajów nadbałtyckich. Pamiętaj, że zawsze możesz dokonać wymiany, jest wielu ogrodników ogłaszających się na forach, którzy udostępnią swoje kolekcje.
Pieczę nad produkcją nasion ekologicznych trzyma Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

 

DAWNE ODMIANY I GATUNKI

Są takie organizacje, które zajmują się odnajdywaniem rodzimych gatunków warzyw, ziół, kwiatów oraz drzewek i krzewów owocowych. W Polsce istnieje Krajowe Centrum Roślinnych Zasobów Genowych, którego celem jest ochrona zmienności genetycznej roślin użytkowych zagrożonych erozją genetyczną. Lokalny Bank Genów Stowarzyszenia Dla dawnych odmian i ras to miejsce, gdzie można nieodpłatnie otrzymać niewielką ilość dawnych odmian, w celu ich rozmnożenia.
Rozprzestrzenianie dawnych odmian i gatunków regulują przepisy. Na stronie Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych można znaleźć listę tych zalegalizowanych w Polsce. Opłaty rejestrowe są bardzo wysokie, na szczęście odmiany regionalne (obrót jedynie w regionie) i amatorskie są nieodpłatne (obrót w małych opakowaniach). Zbigniew Przybylak w swojej książce 200 eko sposobów na zdrowy ogród pisze: “Główną barierą utrudniającą rozprzestrzenianie nasion ginących, zapomnianych roślin zielnych, ale też sadowniczych są przepisy dotyczące tzw. doboru odmian. Chodzi o odgórnie sporządzone rejestry określające jakie odmiany, gatunki roślin wolno rozprzestrzeniać i co się z tym wiąże jakie nasiona, sadzonki i jaki materiał szkółkarski mogą trafić do obrotu w sklepach.” Dawne odmiany i gatunki można otrzymywać na zasadzie darowizny lub wymiany.

WŁASNE NASIONA

Zanim zaczniesz zbierać własne nasiona od roślin, warto odrzucić te, które zostały wyhodowane na bazie uszlachetnienia materiału siewnego. Najlepiej zainwestować w odmiany i gatunki dawne dlatego, że są one odporniejsze i dostosowane do naszego klimatu. Nasiona warzyw zbiera się w różny sposób, zależnie od gatunku, np. na buraka, marchew, czy pietruszkę otrzymuje się w uprawie dwuletniej, a por i jarmuż zimuje się, aby zakwitły wiosną. Przy zbiorze nasion pomidorów ważne jest zachowanie odstępu upraw, by się nie krzyżowały. Najważniejsze, by zbierać dojrzałe ziarna od roślin najładniejszych, bez oznak chorobowych i podczas ładnej pogody oraz przechowywać je w papierowych torebkach.

NATURALNE ZAPRAWIANIE NASION

Nasiona warzyw można zaprawiać własnoręcznie naturalnymi sposobami, by ochronić je przed chorobami. Oto kilka sposobów:
popiół drzewny – nasiona miesza się z popiołem z drzew liściastych, można dodać też napar z rumianku lub trochę deszczówki, albo wysiewać bezpośrednio w rowki; najlepszy dla marchwi, pietruszki, skorzonery i cebuli
rumianek – moczyć w zimnym naparze lub odwarze przez kilka minut; najlepszy dla grochu, bobu, fasoli, rzodkwi i rzodkiewki
kozłek lekarski – moczyć w zimnym naparze przez kilka minut; najlepszy dla selera, pomidora, cebuli, porów i ziemniaków
mączka bazaltowa – obtaczać w pyle kilka dni przed wysiewem
nadmanganian potasu –  moczyć przez 20 min w roztworze (3g/10l wody)
“W ogrodzie uprawianym ekologicznie przez długi czas, także charakteryzującym się dużą bioróżnorodnością, gdy dodatkowo wysiewamy własne nasiona, ich zaprawianie przed siewem przestaje być potrzebne, bo zdrowe nasiona są odporne na choroby.”
Zbigniew Przybylak

W JAKI SPOSÓB JA KUPUJĘ NASIONA?

Przede wszystkim robię czystkę w paczuszkach, które mam już w domu. Potem planuję warzywnik, a następnie listę zakupów. Kupuję maksymalnie 2 paczki nasion z danego gatunku. Wysiewam tak, by nie przerywać siewek, nie tracąc przy tym czasu i pieniędzy. Z gotową listą zakupową i kawą zasiadam przed komputerem, przeglądając nasiona u producentów. Najczęściej, właśnie w ich sklepach on-line dokonuję zakupu większości towaru za jednym razem (często nie płacąc za dostawę przy dużym zamówieniu). W razie pytań, piszę maila. Kupuję rozsądnie, z domu, bez ogromnych pokus. Kiedy tylko mogę wybieram nasiona ekologiczne, ewentualnie standard. W tym roku chcę uzyskać ziarenka z banku nasion.
nasiona warzyw, nasiona, ogród przydomowy
czytaj więcej

Jak zwalczyć mrówki w ogrodzie?

Mrówki w ogrodzie sa często dużym problemem. Pomimo tego, że ich obecność ma kilka plusów takich jak użyźnianie gleby i oczyszczanie ściółki z materii organicznej, potrafią też wyrzadzić w ogrodzie sporo szkód. Sposobów walki z tymi owadami jest kilka. Mogą być one zarówno naturalne jak i chemiczne.

czytaj więcej

Nawożenie w gospodarstwie ekologicznym

Ziemia uprawna traci na żyzności na skutek zużywania związków mineralnych i odżywczych przez rośliny i wypłukiwanie przez wodę. Dlatego niezbędne jest uzupełnianie utraconych właściwości. Tanim i prostym sposobem jest stosowanie nawozów naturalnych i organicznych. Jest to korzystne zarówno dla okolicznego ekosystemu jak i dla nas samych, gdyż rośliny mogą kumulować niekorzystne dla zdrowia człowieka składniki nawozów sztucznych.

czytaj więcej

Pies w ogrodzie – czy można mieć jedno i drugie? Jak chronić rośliny przed zwięrzetami?

Wiele osób twierdzi, że posiadanie zarówno psa, jak i pięknego ogrodu jest niemożliwe do pogodzenia. Psy kopią, obgryzują i niszczą rośliny i trawnik. Jest to po części prawdą, jednak dużo zależy od tego jak zajmiemy sie naszym czworonożnym przyjacielem i czy zapewnimy mu warunki, dzięki którym jego zachowanie nie będzie uciążliwe.

czytaj więcej

Przepisy na syropy z kwiatów – bzu, mniszka, hibiskusa.

Rośliny od dawna wykorzystywane są nie tylko jako element dekoracyjny w domu czy ogrodzie. Lecznicze właściwości roślin znane były już naszym babciom. To one przygotowywały naturalne syropy, które nie dość, że były smaczne, to jeszcze miały właściwiści lecznicze.

czytaj więcej

Pęcherznica kalinolistna ‘Red Baron’ – Żelazna Dama w czerwieni

Nie wszystkie rośliny dobrze znoszą zanieczyszczone powietrze, stanowiska przy ulicy, wiatry i silne mrozy. Dla niej to pestka. Pęcherznica kalinolistna (Physokarpus opulifolius) ’Red Baron’ to odporny krzew dorastający do 2-3 metrów, świetnie znoszą…

czytaj więcej